Kiedy mówimy o wypaleniu zawodowym nie sposób nie wspomnieć o stresie, który jest postrzegany jako „ choroba cywilizacyjna”. Kojarzy się z napięciem, przemęczeniem, bólem, poczuciem beznadziejności i niemożnością poradzenia sobie z trudną sytuacją.

Jeżeli w pracy zawodowej mamy poczucie satysfakcji i spełnienia, dobre relacje z innymi, bezpieczeństwo finansowe, to są to czynniki, które mają pozytywny wpływ na nasze zdrowie psychiczne. W przypadku nadmiernego obciążenia pracą, braku satysfakcji zawodowej, konfliktów ze strony współpracowników to jesteśmy narażeni na długotrwały stres, a w konsekwencji na wypalenie zawodowe. W tym miejscu warto zacytować jednego z najlepszych psychiatrów Antoniego Kempińskiego( 1972,str.218): „(…) niezadowolenie z własnej pracy jest nerwicowym źródłem poczucia zmarnowanego życia(…)”.

Wypalenie zawodowe dotyczy osób, których funkcjonowanie uległo znacznemu pogorszeniu na kilku poziomach ( fizycznym, emocjonalnym, duchowym, interpersonalnym, behawioralnym). Próbują zużyć całą energię psychiczną, aby podtrzymać swój zapał życiowy i wpadają w błędne koło, odczuwając: wyczerpanie fizyczne, poczucie beznadziejności i bezradności, negatywny obraz JA, brak wiary w przyszłość, negatywne nastawienie do otoczenia, trudności z radzeniem sobie w życiu codziennym. Takie osoby często rezygnują z pracy, cierpią na różnego rodzaju problemy psychiczne: depresja, lęki, nadużywają substancji psychoaktywnych, a w poczuciu dojścia do ściany podejmują próby samobójcze.

 

Na co należy zwrócić uwagę, jeśli obawiamy się wypalenia zawodowego:

  • Obniżenie wydajności
  • Narzekanie
  • Obserwacja zegara
  • Nadużywanie leków
  • Częste nieobecności w pracy
  • Lęk przed pracą
  • Niemożność odczuwania przyjemności
  • Długotrwałe zmęczenie
  • Słaba odporność
  • Bezsenność
  • Kłopoty z jedzeniem ( brak/nadmierny apetyt)
  • Wycofanie z kontaktów międzyludzkich
  • Brak zaufania
  • Nietrzymanie emocji (reagowanie złością, płaczem)
  • Poczucie pustki
  • Depresja
  • Poczucie winy
  • Nadmierny cynizm, krytycyzm i pesymizm
  • Znudzenie

 

Na wypalenie zawodowe najbardziej narażeni są perfekcjoniści i pracoholicy. Osoby, które mają poczucie nieomylności i nie są zdolne do kompromisu. Wypalenie zawodowe występuje najczęściej w zawodach, które niosą wsparcie innym, ale i  w środowisku, gdzie ludzie są narażeni na stres ze względu na warunki pracy( lekarze, pielęgniarki, nauczyciele, policjanci, pracownicy socjalni).

 

Aby uniknąć lub zminimalizować zagrożenie wypaleniem zawodowym ważne jest uzyskanie wsparcia społecznego od osób, które wysłuchają i wesprą emocjonalnie. Ponadto ważne jest zachowanie równowagi w 6 obszarach życiowych (za: Leiter i Maslach, 2001):

  1. Właściwe obciążenie pracą
  2. Poczucie kontroli i możliwości wyboru
  3. Doświadczenie uznania i odpowiedni system nagród
  4. Poczucie łączności z kręgiem zawodowym
  5. System wartości wiążący się z miejscem pracy
  6. Sens wykonywanej pracy

Autor: psycholog kliniczny, psychoterapeuta Katarzyna Głowacka